Přihlásit se

Zapamatuj si mě

SLOVNÍK VORTARO*

Slovník otevřete kliknutím na čudlík nahoře. Pokyny, jak používat slovník, najdete na stránkách s nápovědou.

>“La Vortaro”Pilger: “BER”Bick: “Esperanto-dansk”>

Nápověda: * ? Více....

BESEDNÍK TUJMESAĜILO*

Pomocí tohoto besedníku si můžete povídat s jinými uživateli lernu!. Besedník zapnete kliknutím na jedno z tlačítek nahoře. Další informace naleznete v "Nápovědě".

Nápověda * *

Pri La Fundamento

Dole si můžete přečíst několik zvlášť důležitých citátů z předmluvy k Fundamento de Esperanto. V kolonce vpravo je původní verze a v levé se nelézá její překlad. (Předmluvu napsal Zamenhof v roce 1905.)

Citaĵo 1
"Aby se mezinárodní jazyk mohl dobře a správně rozvíjet a aby měl naprostou jistotu, že se nikdy nerozpadne, a aby neuvážený krok přátel budoucích nezničil práci přátel minulých, ― je nutné splnění především jedné podmínky: existence jasně definovaných, nedotknutelných a nezměnitelných Základů jazyka." "Por ke lingvo internacia povu bone kaj regule progresadi kaj por ke ĝi havu plenan certecon, ke ĝi neniam disfalos kaj ia facilanima paŝo de ĝiaj amikoj estontaj ne detruos la laborojn de ĝiaj amikoj estintaj, ― estas plej necesa antaŭ ĉio unu kondiĉo: la ekzistado de klare difinita, neniam tuŝebla kaj neniam ŝanĝebla Fundamento de la lingvo."

Citaĵo 2
"S tichým souhlasem všech esperantistů jsou tři následující díla už dlouhou dobu nahlížena jako základy esperanta: 1.) mluvnice o 16 pravidlech; 2) "Univerzální slovník"; 3) "Cvičebnice". Tato tři díla považoval tvůrce esperanta vždy za zákony, a často i přes velká pokušení a svody si nikdy nedovolil (alespoň ne vědomě) ani ten nejmenší hřích proti těmto zákonům; doufá, že pro dobro naší věci se budou i všichni ostatní esperantisté řídit těmito třemi díly jakožto jediným zákonem a nedotknutelným základem esperanta." "Laŭ silenta interkonsento de ĉiuj esperantistoj jam de tre longa tempo la sekvantaj tri verkoj estas rigardataj kiel fundamento de Esperanto: 1.) La 16-regula gramatiko; 2) la « Universala Vortaro »; 3) la « Ekzercaro ». Tiujn ĉi tri verkojn la aŭtoro de Esperanto rigardadis ĉiam kiel leĝojn por li, kaj malgraŭ oftaj tentoj kaj delogoj li neniam permesis al si (almenaŭ konscie) eĉ la plej malgrandan pekon kontraŭ tiuj ĉi leĝoj; li esperas, ke pro la bono de nia afero ankaŭ ĉiuj aliaj esperantistoj ĉiam rigardados tiujn ĉi tri verkojn kiel la solan leĝan kaj netuŝeblan fundamenton de Esperanto."

Citaĵo 3
"...všechno, co se nachází v této knize, musí být nahlíženo jako povinné pro všechny; všechno, co je proti této knize, musí být nahlíženo jako špatné, i kdyby to vyšlo z pera samotného tvůrce esperanta." "...ĉio, kio troviĝas en tiu ĉi libro, devas esti rigardata kiel deviga por ĉiuj; ĉio, kio estas kontraŭ tiu ĉi libro, devas esti rigardata kiel malbona, se ĝi eĉ apartenus al la plumo de la aŭtoro de Esperanto mem."

Citaĵo 4
"Pokud má být toho dílo základy, tři části v něm obsažené musí zůstat především nedotknutelné. Proto se čtenáři nesmí divit, že nachází v překladu různých slov do národního jazyka (především v anglické části) naprosto neopravené stále stejné chyby, které se objevily v prvním vydání "Univerzálního slovníku". Dovolil jsem si pouze opravit chyby tisku; ale pokud některé slovo bylo chybně nebo nešikovně přeloženo, nechal jsem ho v této knize beze změn; protože kdybych chtěl vylepšovat, už by to byla změna, která by mohla způsobit rozepře a která v základním díle nemůže být tolerována." "Havante la karakteron de fundamento, la tri verkoj represitaj en tiu ĉi libro devas antaŭ ĉio esti netuŝeblaj. Tial la legantoj ne miru, ke ili trovos en la nacia traduko de diversaj vortoj en tiu ĉi libro (precipe en la angla parto) tute nekorektite tiujn samajn erarojn, kiuj sin trovis en la unua eldono de la « Universala Vortaro ». Mi permesis al mi nur korekti la preserarojn; sed se ia vorto estis erare aŭ nelerte tradukita, mi ĝin lasis en tiu ĉi libro tute senŝanĝe; ĉar se mi volus plibonigi, tio ĉi jam estus ŝanĝo, kiu povus kaŭzi disputojn kaj kiu en verko fundamenta ne povas esti tolerata."

Citaĵo 5
""Fundamento de Esperanto" se musí nacházet v rukou každého dobrého esperantisty jako stálá kontrola, která jej bude chránit před opuštěním správné cesty jednoty." "La « Fundamento de Esperanto » devas troviĝi en la manoj de ĉiu esperantisto kiel konstanta kontrolilo, kiu gardos lin de deflankiĝado de la vojo de unueco."

Citaĵo 6
"Řekl jsem, že základy našeho jazyka musí být absolutně nedotknutelné, i kdyby se nám zdálo, že ten který bod je nepochybně chybný. Mohlo by to vyvolat myšlenku, že náš jazyk zůstane navždy strnulý a nikdy se nerozšíří... To ne! I přes přísnou nedoktnutelnost základů bude mít náš jazyk všechny možnosti nejenom se neustále obohacovat, ale také se neustále vylepšovat a zdokonalovat; Nedotknutelnost základů nám bude provždy zaručovat, že toho zdokonalování se nebude dít svévolně, silou ani náhlými zničujícími zlomy a změnami, nesmí se dít rušením nebo vyřazením existující literatury pro nevhodnost, musí se to dít cestou přirozenou, beze zmatků a bez nebezpečí." "Mi diris, ke la fundamento de nia lingvo devas esti absolute netuŝebla, se eĉ ŝajnus al ni, ke tiu aŭ alia punkto estas sendube erara. Tio ĉi povus naski la penson, ke nia lingvo restos ĉiam rigida kaj neniam disvolviĝos... Ho, ne! Malgraŭ la severa netuŝebleco de la fundamento, nia lingvo havos la plenan eblon ne sole konstante riĉiĝadi, sed eĉ konstante pliboniĝadi kaj perfektiĝadi; la netuŝebleco de la fundamento nur garantios al ni konstante, ke tiu perfektiĝado fariĝados ne per arbitra, interbatala kaj ruiniga rompado kaj ŝanĝado, ne per nuligado aŭ sentaŭgigado de nia ĝisnuna literaturo, sed per vojo natura, senkonfuza kaj sendanĝera."

Citaĵo 7
"Končím následujícími slovy:
1. pro vytvoření jednoty naší věci musí každý dobrý esperantista především dobře znát základ našeho jazyka;
2. základ našeho jakyka musí navždy zůstat nedotknutelným;
3. až do okamžiku, kdy se autorita ze středu hnutí rozhodne rozšířit (nikdy ne změnit!) stávající základy oficiálním přijetím nových slov nebo pravidel. Všechno dobré, co se nenachází v "Základech esperanta" (Fundamento de Esperanto), musí být nahlíženo ne jako povinné, ale pouze jako doporučené."		 "Mi finas do per la jenaj vortoj:
1. pro la unueco de nia afero ĉiu bona esperantisto devas antaŭ ĉio bone koni la fundamenton de nia lingvo;
2. la fundamento de nia lingvo devas resti por ĉiam netuŝebla;
3. ĝis la tempo kiam aŭtoritata centra institucio decidos pligrandigi (neniam ŝanĝi!) la ĝisnunan fundamenton per oficialigo de novaj vortoj aŭ reguloj, ĉio bona, kio ne troviĝas en la « Fundamento de Esperanto », devas esti rigardata ne kiel deviga, sed nur kiel rekomendata."


Úvod  Gramatika